Koolmonoxide: moordenaar op kousenvoeten

 

 

De Laarbeekse Brandweer waarschuwt voor de gevaren van koolmonoxidevergiftiging (kortweg CO).Nu de koude maanden weer voor de deur staan, neemt de kans op ongevallen met CO weer toe. Blootstelling aan koolmonoxide kan ernstige gezondheidsproblemen veroorzaken en leidt in heel Nederland tussen de 10 en 20 overlijdensgevallen per jaar.

De oorzaak is in bijna alle gevallen een onvolledige verbranding in niet goed onderhouden gasapparatuur, schoorsteenkanaal of een slechte ventilatie, waardoor niet voldoende zuurstof beschikbaar is. Naast de overlijdensgevallen, waarbij waarschijnlijk lang niet alle gevallen als zodanig worden herkend, zijn er ook vele tientallen slachtoffers met koolmonoxidevergiftiging in ziekenhuizen opgenomen.

Als er een koudere periode in aantocht is, worden massaal de kachels in gebruik genomen. Door slecht onderhoud of door slechte ventilatie levert de kachel of de geiser echter niet altijd alleen warmte, maar kan er ook koolmonoxide vrijkomen. Dit is een kleurloos en reukloos gas dat in het bloed wordt opgenomen. Het bloed is echter ook verantwoordelijk voor het transport van zuurstof (O2) door het gehele lichaam. Voor het transport wordt de zuurstof gebonden aan hemoglobine (Hb). Koolmonoxide wordt ongeveer 200~250 keer sneller in het bloed opgenomen dan zuurstof en vult de bindingsplaatsen van de zuurstof. Een vergiftiging met koolmonoxide kan een dodelijke afloop tot gevolg hebben.

 

Symptomen

De primaire effecten lijken op die van griep, met dit verschil dat er geen sprake is van temperatuursverhoging (koorts). De eerste symptomen zijn al merkbaar wanneer 3% van het zuurstof door koolmonoxide is vervangen.

Frisse lucht
Bij het ontdekken van koolmonoxide moet men direct de woning verlaten en in de frisse lucht gaan staan. Geen schakelaars gebruiken in verband met explosiegevaar en direct de brandweer alarmeren. Ook de buren van de omliggende woningen moeten gewaarschuwd worden en hun woning verlaten.

Indicatie
Een geiser of een kachel moet het toegevoerde aardgas kunnen verbranden. Voor een volledige verbranding is zuurstof nodig, als er niet voldoende zuurstof aanwezig is zal er koolmonoxide ontstaan. In de koude herfst- en winterdagen worden vaak alle kieren en gaten in een huis gedicht, zodat de toevoer van lucht onvoldoende is. Mogelijke indicaties voor een niet goed functionerende geiser of kachel:

  • De vlam in de geiser of kachel is oranje van kleur en brandt hoger dan normaal
  • De bij de verbranding vrijkomende waterdamp, verdwijnt niet via de afvoer, maar geeft condens tegen de ruiten

Een schoorsteen kan heel snel verstopt raken. Bijvoorbeeld door vogelnesten. Maar een schoorsteen kan door regelmatig gebruik van de schoorsteen ook dichtslibben. Bij een verstopte schoorsteen komen de verbrandingsgassen die normaal naar buiten gaan, gewoon de huiskamer in.

 

 

Preventie
Het jaarlijks laten controleren van de geiser en kachel door een erkende installateur is een goede preventieve maatregel. De vlam van een goed afgestelde geiser of kachel is blauw. Daarnaast moet er voldoende lucht toegevoerd worden voor de verbranding en moeten de verbrandingsgassen afgevoerd worden door een schoon en lekvrij afvoerkanaal. De nieuwe generatie geisers en kachels hebben een gesloten systeem, lucht wordt van buiten aangetrokken en de verbrandingsgassen worden naar buiten afgevoerd. Maar ook bij deze gesloten systemen blijft een goede aanvoer van frisse lucht en goede afvoer van verbrandingsgassen van levensbelang.
Als er geen gesloten systeem is, dient er zorggedragen te worden voor voldoende ventilatie, zodat verbrandingsgassen naar buiten kunnen en frisse lucht naar binnen kan!

CO-melders
CO-melders zijn zeer effectief tegen dit gevaar en kunnen zeker levens sparen. Een goede CO-melder alarmeert op basis van een tijdgewogen meetwaarde. U wordt dan zowel bij hoge als bij lage concentraties gewaarschuwd.

Verschijnselen bij acute CO-vergiftiging
(blootstelling aan hoge concentraties gedurende een korte tijd)
Gehalte COHb (% verzadigd hemoglobine) Gevolgen:

  • 3 - 10% Zeer licht effect, helderheid niet optimaal
  • 10 - 20% Kortademig bij zware inspanning, drukkend gevoel op het hoofd
  • 20 - 30% Kortademig bij matige inspanning, hoofdpijn, verminderd oordeelsvermogen
  • 30 - 40% Hoofdpijn, prikkelbaar, moe, wazig zien, gestoord beoordelingsvermogen, licht in het hoofd
  • 40 - 60% Flauwvallen, zware hoofdpijn, verwardheid, misselijkheid en braken, snelle ademhaling, hartritmestoornissen
  • > 60% Stuipen, coma, verwijde pupillen, hartfalen, verstoorde ademhaling, overlijden

Eerste hulp bij koolmonoxidevergiftiging

  • Breng slachtoffers direct in de frisse lucht. In gewone lucht neemt het CO-gehalte na ca. 320 minuten (ruim 5 uur) met 50% af
  • Bij een ademstilstand kunstmatige ademhaling toepassen
  • Medische hulp inschakelen. Deze zal zuurstof toedienen, en zonodig aanvullende maatregelen treffen. Bij toediening van 100% zuurstof halveert het CO-gehalte in 80 minute
  

Voor meer info: zie de folder op deze site: